Minecraft in de klas

MCHistoryBuilder is een gratis site waar leerlingen historische gebouwen laag voor laag bouwen en ondertussen leren hoe en waarom ze zo gebouwd zijn. Hieronder vind je waarom de site geschikt is voor in de klas, wat je per vak kunt doen en 11 lesideeën die je meteen kunt gebruiken.

Waarom deze site in de klas past

  • Geen account, geen cookies, geen tracking. Leerlingen hoeven niets aan te maken en er worden geen gegevens verzameld. Dat maakt gebruik op school eenvoudig.
  • Gratis en in je browser. Alles werkt in een gewone browser, ook op een schoolcomputer of Chromebook. Er is niets om te installeren.
  • Vier talen. Alle tools zijn er in Nederlands, Engels, Duits en Spaans. Handig voor taalvakken en tweetalig onderwijs.
  • Echte geschiedenis met bronnen. Bij de tools staat een geschiedenisverhaal met links naar musea, archieven en UNESCO. Leerlingen leren bronnen gebruiken.
  • Bouwplan per laag, ook op papier. Met de knop 'Print bouwplan' maak je een werkblad met elke laag apart. Het bouwplan werkt in elke versie van Minecraft.
  • Toegankelijk ontworpen. De site is te bedienen met toetsenbord en schermlezer en heeft een lichte en donkere weergave.

Per vak

Kies een vak en open meteen de tools die erbij passen.

Geschiedenis

Elke tool heeft een geschiedenisverhaal met bronnen van musea en UNESCO. Leerlingen bouwen wat ze lezen.

Tools: Kastelen, Stadspoorten, Amfitheaters, Piramides, Kerken, Megalieten

Wiskunde

Omtrek, oppervlakte, verhoudingen en schaal, met blokken die je echt kunt tellen.

Tools: Cirkels, Veelhoeken, Bollen en koepels, Zuilen en tempelfront

Aardrijkskunde

Waarom bouwt men in Egypte anders dan in Noorwegen? Klimaat, materiaal en cultuur in elk gebouw.

Tools: Nomadenwoningen, Historische akkerbouw, Scandinavische huizen, Egyptische woningen, Aziatische bouw

Techniek en natuurkunde

Krachten in bogen, gewelven en steunberen: waarom blijft een kathedraal staan?

Tools: Bogen en arcades, Gewelven, Steunberen, Hangbruggen

Kunst en cultuur

Stijlen herkennen en vergelijken: romaans, gotiek, renaissance, barok, Moors.

Tools: Kerken, Paleizen, Moorse bouw, Roosvensters, Ramen

Talen en CLIL

Alle tools bestaan in Nederlands, Engels, Duits en Spaans. Ideaal voor vakwoorden in een andere taal.

Tools: Kastelen, Kerken, Stadhuizen

Informatica en ontwerpen

Regels en parameters: een ontwerp is een algoritme. Verander een getal en het hele gebouw verandert.

Tools: Cirkels, Parametrische vormen, Geodetische koepels

Lesideeën

Elk lesidee is uit te voeren in één of twee lessen. De tijd is een schatting en de leeftijden zijn een richting. Pas ze gerust aan voor je eigen klas.

Een burcht bouwen en begrijpen

Vak: Geschiedenis · Leeftijd: 10–14 · Tijd: 90 minuten

Leerlingen ontwerpen in tweetallen een middeleeuwse burcht en leggen uit waarom elk onderdeel er zit.

Leerdoel. Leerlingen kunnen donjon, ringmuur, gracht, valhek en kantelen noemen en uitleggen waarvoor ze dienden.

Tools: Kastelen, Kantelen en ramen, Torens

Zo werkt het

  1. Lees samen het geschiedenisverhaal bij de kasteeltool.
  2. Kies een voorbeeld en pas het plan aan: waar zet je de poort en waarom?
  3. Presenteer je burcht en wijs de verdedigingsonderdelen aan op het bouwplan.

Controle. Laat elk tweetal drie onderdelen aanwijzen en uitleggen hoe een aanvaller daar last van had.

De Romeinse stad

Vak: Geschiedenis · Leeftijd: 12–16 · Tijd: 90 minuten

Een groep bouwt samen een Romeinse stad: elke leerling kiest een bouwwerk en legt het aan de klas uit.

Leerdoel. Leerlingen weten hoe wegen, aquaducten en amfitheaters een stad en een rijk samenbonden.

Tools: Stadspoorten, Aquaducten, Wegen, Amfitheaters

Zo werkt het

  1. Verdeel de bouwwerken: poort, weg, aquaduct, amfitheater.
  2. Bouw of plan elk bouwwerk met het bouwplan per laag.
  3. Leg uit welk probleem het bouwwerk oploste, en hoe de Romeinen dat deden.

Controle. Een korte presentatie van twee minuten per bouwwerk, met één bron uit de bronnenkaart.

Pi uit blokjes

Vak: Wiskunde · Leeftijd: 12–15 · Tijd: 50 minuten

Leerlingen tellen de blokken van gevulde cirkels van verschillende grootte en ontdekken zelf dat het aantal gedeeld door straal × straal dicht bij pi komt.

Leerdoel. Leerlingen begrijpen het verband tussen straal en oppervlakte en zien waarom een cirkel van blokken nooit helemaal rond is.

Tools: Cirkels, Bollen en koepels

Zo werkt het

  1. Maak met de cirkeltool drie gevulde cirkels: 11, 21 en 41 blokken breed.
  2. Lees het aantal blokken af, deel door straal × straal en vul de tabel in.
  3. Vergelijk met pi en bespreek waarom het verschil kleiner wordt bij grotere cirkels.

Controle. De tabel met drie cirkels en een zin over wat leerlingen zien gebeuren.

Schaal en verhoudingen: de Griekse zuil

Vak: Wiskunde · Leeftijd: 12–16 · Tijd: 60 minuten

Leerlingen meten de verhouding tussen dikte en hoogte van een zuil en bouwen hem op een andere schaal.

Leerdoel. Leerlingen kunnen een verhouding gebruiken om een voorwerp op schaal te vergroten of te verkleinen.

Tools: Zuilen en tempelfront, Piramides

Zo werkt het

  1. Bekijk de Dorische en Ionische zuil in de zuilentool en noteer breedte en hoogte.
  2. Bereken de verhouding en bouw dezelfde zuil twee keer zo groot.
  3. Controleer: klopt de verhouding nog?

Controle. Een berekening met verhouding en schaalfactor, en een foto of bouwplan van beide zuilen.

Bouwen met wat er is

Vak: Aardrijkskunde · Leeftijd: 11–15 · Tijd: 60 minuten

Leerlingen vergelijken woningen en velden in verschillende landen en verklaren de verschillen uit klimaat en materiaal.

Leerdoel. Leerlingen kunnen uitleggen waarom een joert, een langhuis en een terrasveld passen bij hun omgeving.

Tools: Nomadenwoningen, Historische akkerbouw, Scandinavische huizen

Zo werkt het

  1. Kies via de pagina 'Per land' drie landen met heel verschillend klimaat.
  2. Open voor elk land een woning of akker en noteer het materiaal.
  3. Schrijf per land één zin: waarom bouwt men hier zo?

Controle. Drie zinnen met een klimaat- of materiaalreden.

Waarom blijft een kathedraal staan?

Vak: Techniek en natuurkunde · Leeftijd: 13–17 · Tijd: 60 minuten

Leerlingen onderzoeken hoe een boog, een gewelf en een steunbeer de last naar de grond brengen.

Leerdoel. Leerlingen kunnen met een tekening laten zien waar druk en zijdelingse kracht lopen in een boog en een gewelf.

Tools: Bogen en arcades, Gewelven, Steunberen

Zo werkt het

  1. Bouw een rondboog en een spitsboog van dezelfde breedte met de boogtool.
  2. Teken waar de kracht naartoe gaat en waar de steunbeer moet staan.
  3. Zet de steunbeer uit het bouwplan erbij en verklaar de hoogte die gotische kerken haalden.

Controle. Een tekening met krachtpijlen en een uitleg van twee zinnen.

Stijlen vergelijken

Vak: Kunst en cultuur · Leeftijd: 13–17 · Tijd: 90 minuten

Leerlingen vergelijken twee bouwstijlen naast elkaar en leren de kenmerken te herkennen.

Leerdoel. Leerlingen herkennen minstens vier kenmerken van twee stijlen, zoals ronde en spitse bogen, en kunnen ze in een gebouw aanwijzen.

Tools: Kerken, Moorse bouw, Paleizen

Zo werkt het

  1. Kies twee voorbeelden uit verschillende stijlen, bijvoorbeeld een romaanse kerk en een gotische kathedraal.
  2. Maak een tabel met kenmerken: boogvorm, ramen, muren, versiering.
  3. Bouw één kenmerk na in Minecraft en leg uit waaraan je de stijl herkent.

Controle. Een ingevulde vergelijkingstabel en een screenshot van het nagebouwde kenmerk.

De grachtengordel van Amsterdam

Vak: Geschiedenis · Leeftijd: 12–16 · Tijd: 90 minuten

Leerlingen bouwen een stuk gracht met huizen, pakhuizen en een brug en onderzoeken waarom de stad zo gepland werd.

Leerdoel. Leerlingen weten waarom Amsterdam in de zeventiende eeuw groeide en kunnen verband leggen tussen handel, water en bouw.

Tools: Grachtengevels, Havens, kades en sluizen, Opslag en pakhuizen, Bruggen

Zo werkt het

  1. Lees de geschiedenis bij de gevel- en havenpagina.
  2. Bouw een stuk gracht met drie verschillende gevels en een pakhuis met hijsbalk.
  3. Leg uit wat het werelderfgoed (2010) zo bijzonder maakt.

Controle. Een kort verslag met drie feiten uit de bronnenkaart.

Vakwoorden in een andere taal

Vak: Talen en CLIL · Leeftijd: 11–16 · Tijd: 50 minuten

Leerlingen werken met hetzelfde bouwplan in twee talen en maken een eigen woordenlijst.

Leerdoel. Leerlingen kennen twintig vakwoorden voor gebouwonderdelen in de doeltaal en gebruiken ze in een korte beschrijving.

Tools: Kastelen, Kerken, Stadhuizen

Zo werkt het

  1. Open de tool in de doeltaal (Engels, Duits of Spaans) via de taalkeuze.
  2. Maak een lijst van de onderdelen die in het bouwplan voorkomen, met de Nederlandse vertaling.
  3. Beschrijf je gebouw in de doeltaal met minimaal tien woorden uit de lijst.

Controle. De woordenlijst en de beschrijving.

Verval en behoud

Vak: Geschiedenis · Leeftijd: 12–17 · Tijd: 60 minuten

Leerlingen laten een gebouw met de verval-schuif verouderen en onderzoeken waarom gebouwen vervallen en hoe we ze behouden.

Leerdoel. Leerlingen kunnen oorzaken van verval noemen (weer, oorlog, verlaten) en uitleggen waarom monumenten worden gerestaureerd.

Tools: Megalieten, Kastelen

Zo werkt het

  1. Open een kasteel en zet de verval-schuif op 0, 30, 60 en 100 procent.
  2. Beschrijf wat er als eerste verdwijnt en wat er langer blijft staan, en waarom.
  3. Bespreek: moeten we een ruïne herstellen of laten zoals hij is?

Controle. Vier screenshots met een bijschrift en een eigen mening met argument.

Een ontwerp is een algoritme

Vak: Informatica en ontwerpen · Leeftijd: 14–18 · Tijd: 60 minuten

Leerlingen onderzoeken hoe een computer een cirkel of koepel van blokken tekent en schrijven de regels uit.

Leerdoel. Leerlingen kunnen een ontwerp beschrijven als een rij regels met getallen die je kunt veranderen, en voorspellen wat er gebeurt als een getal verandert.

Tools: Cirkels, Parametrische vormen, Geodetische koepels

Zo werkt het

  1. Verander in de cirkeltool de breedte en kijk hoe het patroon verandert.
  2. Schrijf in eigen woorden de regel op waarmee je bepaalt of een blok erbij hoort.
  3. Doe hetzelfde met een parametrische vorm en voorspel eerst, controleer daarna.

Controle. De regel in woorden en drie voorspellingen met uitkomst.

Praktisch in de klas

  • Werk in tweetallen: één leerling leest het bouwplan voor, de ander bouwt. Wissel na elke laag.
  • Gebruik een beamer om het 3D-voorbeeld te laten zien en draai het gebouw rond. Met de schuif 'Bouwplan per laag' laat je zien hoe het gebouw groeit.
  • Print het bouwplan voor leerlingen zonder computer, of voor een bouwopdracht op papier of met blokjes.
  • Met de tool 'Boodschappenlijst' en de blokkenlijst per ontwerp oefenen leerlingen schatten en rekenen met stacks van 64.
  • Minecraft Java Edition kan het .schem-bestand laden met WorldEdit of Litematica. Voor andere versies, zoals Minecraft Education, volg je het bouwplan per laag met de hand.
  • Laat leerlingen hun bron noemen: bij elke tool staat een kaart 'Bronnen en meer lezen'.

Beoordelen

Een eenvoudige rubric met drie onderdelen werkt goed: klopt het gebouw met het voorbeeld (nauwkeurigheid), kan de leerling uitleggen waarom het zo gebouwd is (begrip) en noemt de leerling een bron (onderzoek).

MCHistoryBuilder is een gratis fanproject en geen officieel Minecraft-product. Het is niet goedgekeurd door of verbonden met Mojang of Microsoft.