Ambachten en werkplaatsen
Bouw de werkplaats van een ambachtsman zoals hij in verschillende culturen stond: een Hollands gevelhuis met kraamluik, een Duits vakwerkhuis, een Italiaanse bottega met stenen boog, een winkeltje in de soek, een Romeinse taberna, een Japanse machiya, een Chinees winkelhuis, een blokhut uit het noorden of een leemwerkplaats uit het oude Egypte. Kies een van twaalf ambachten, van smid en bakker tot wever, looier en goudsmid, en de werkplaats krijgt de juiste werkblokken. Onderaan staat hoe alles wordt uitgerekend.
Wijs een blok aan voor de uitleg. Klik op een blok om het als geplaatst te markeren. In het zijaanzicht zie je de doorsnede bij de gekozen kolom, bij Laag de gekozen laag van boven.
Bouwverdeling
Per laag
| Laag | Onderdelen | Blokken |
|---|
Een getal is het aantal blokken van dat onderdeel in die laag, in de kleur van het onderdeel. Klik op een laag om hem van boven te zien.
Bouwtips
- Zet ambachten bij elkaar zoals vroeger: in een stad hadden smeden, bakkers en wevers vaak hun eigen straat. Denk aan de Smidsteeg of de Looiersgracht.
- Elk dorpsberoep in Minecraft heeft een eigen werkblok. Een bouwwerk met de juiste werkblokken doet dubbel dienst als je er dorpelingen in laat wonen.
3D en bouwplan per laag
Naar Minecraft
Download de werkplaats als schematic-bestand en plak hem met WorldEdit, of bouw hem na met een hologram in Litematica.
Zo wordt het berekend
Geschiedenis en weetjes
Waarom ambachten bij elkaar zaten
In de Europese middeleeuwen organiseerden ambachtslieden zich vanaf de elfde en twaalfde eeuw in gilden. Een gilde bewaakte de kwaliteit, de prijzen en de opleiding: je begon als leerling, werd gezel en kon pas meester worden als je een meesterproef had gemaakt.
Daardoor zaten ambachten vaak bij elkaar. In veel steden herinneren straatnamen daar nog aan: Smidsstraat, Looiersgracht, Bakkersstraat. Klanten wisten waar ze moesten zijn, en het stadsbestuur kon makkelijk toezicht houden op brand en afval.
Vuur: smid, bakker en pottenbakker
Wie met vuur werkte, werd door de stad vaak naar de rand gestuurd. Smeden zaten graag bij de stadspoort of aan de rand van het dorp, en bakkers kregen in sommige steden voorschriften voor de oven en de schoorsteen. Een stenen schoorsteen die boven de nok uitstak, hield vonken van het dak.
In Pompeji waren tientallen bakkerijen met een oven van baksteen en molenstenen van lavasteen, waar ezels de stenen draaiden. Pottenbakkers hadden een ovenruimte nodig en zaten bij een voorraad klei, zoals in het Kerameikos in Athene, de wijk waar het woord keramiek vandaan komt.
Water en stank: looier, verver en brouwer
Een looier gebruikte kalk, bast en ander materiaal om huiden tot leer te maken, en dat stonk. Daarom lagen looierijen buiten de muren, benedenwinds en aan stromend water. Ververs en volders hadden veel water nodig om wol en doek te spoelen en zaten daarom aan een beek of gracht.
De looierij Chouara in Fez, waarvan de ronde verfbakken wereldberoemd zijn, gaat volgens de overlevering terug tot de elfde eeuw en werkt nog steeds. Brouwers hadden water, graan en brandstof nodig en bouwden een brouwerij met een ketel, een koelruimte en een vatenkelder.
Werkplaats en winkel in één
De meeste ambachtslieden werkten en woonden in hetzelfde huis: de werkplaats beneden, het gezin erboven. In de Middeleeuwen verkocht een ambachtsman vaak door een luik naar de straat. Het onderste luik klapte neer tot toonbank, het bovenste vormde een afdak. Het uithangbord liet zien welk ambacht er zat, ook voor wie niet kon lezen.
In de Romeinse stad had de taberna een brede opening naar de straat en een gemetselde toonbank, vaak met grote potten (dolia) erin. In een Japanse machiya zat de winkel vooraan, met een werkplaats en een binnenplaats erachter. Zo wordt vaak verteld dat de gevel smal was omdat de belasting zou worden berekend naar de breedte.
Ambachten in andere culturen
In het oude Egypte woonden de ambachtslieden die de graven in de Vallei der Koningen bouwden in Deir el-Medina, een dorp dat is opgegraven. De huizen waren van leem en de werkplaatsen lagen aan de dorpsstraat. In een soek in de Moorse wereld zit elk ambacht in een eigen straat, zoals de smeden van Marrakesh of de kopersmeden van Fez.
In de Songtijd (960 tot 1279) toont de rol 'Langs de rivier bij het Qingming-feest' een stad vol winkels met houten luiken, waaronder een apotheek. In Yorks Coppergate zijn werkplaatsen van Vikingambachtslieden uit de tiende eeuw opgegraven, met resten van hout-, leer-, metaal- en geweibewerking.
Van ambacht naar fabriek
Aan het einde van de achttiende eeuw verdwenen de gilden: Frankrijk schafte ze in 1791 af en in Nederland verdwenen ze in 1798. Machines en fabrieken namen veel handwerk over. Veel ambachten bleven bestaan als kleine werkplaats, en sommige, zoals de Delftse aardewerkfabriek De Porceleyne Fles uit 1653, werken nog steeds.
Wist je dat?
- Op de Ponte Vecchio in Florence mochten sinds 1593 alleen goudsmeden en juweliers een winkel hebben: een besluit van groothertog Ferdinando I verdreef de slagers.
- De Porceleyne Fles in Delft is gesticht in 1653 en werkt nog steeds. Ze maakt Delfts blauw aardewerk.
- De Guildhall in Lavenham, gebouwd rond 1530, hoorde bij het gilde van de wolhandel en is een van de mooiste vakwerkgebouwen van Engeland.
- Deir el-Medina, het dorp van de graafbouwers uit het Nieuwe Rijk, is opgegraven en toont huizen, werkplaatsen en graven.
- In Minecraft heeft elk dorpsberoep een eigen werkblok: de smid een blast furnace, de wever een weefgetouw, de steenhouwer een steenzaag.
- Aan het Kerameikos in Athene, de wijk van de pottenbakkers, danken we het woord keramiek.
Bronnen en meer lezen
Hier lees je meer over de geschiedenis. De links gaan naar musea, archieven en erfgoedorganisaties buiten deze site.
- Historic Centre of Florence (opent in een nieuw tabblad) UNESCO World Heritage Centre
Beschrijving van de historische binnenstad van Florence, met de Ponte Vecchio. - Medina of Fez (opent in een nieuw tabblad) UNESCO World Heritage Centre
Beschrijving van de oude stad van Fez met haar soeks en ambachtswijken. - Archaeological Areas of Pompei, Herculaneum and Torre Annunziata (opent in een nieuw tabblad) UNESCO World Heritage Centre
Beschrijving van de opgegraven steden, met winkels, bakkerijen en werkplaatsen. - Historic Monuments of Ancient Kyoto (opent in een nieuw tabblad) UNESCO World Heritage Centre
Beschrijving van het oude Kyoto, de stad van de machiya en de weverijen. - Ancient Thebes with its Necropolis (opent in een nieuw tabblad) UNESCO World Heritage Centre
Beschrijving van Thebe met de grafvelden, waar het dorp Deir el-Medina bij hoort. - Royal Delft (opent in een nieuw tabblad) Royal Delft
De aardewerkfabriek uit 1653 in Delft, met geschiedenis en rondleidingen. - Lavenham Guildhall (opent in een nieuw tabblad) National Trust
Het gildehuis uit de zestiende eeuw in Lavenham, met uitleg over de wolhandel. - JORVIK Viking Centre (opent in een nieuw tabblad) JORVIK Viking Centre
Het museum op de opgravingsplek in Coppergate, York, met Vikingwerkplaatsen. - Guild (opent in een nieuw tabblad) Encyclopaedia Britannica
Uitleg over gilden: hoe ze ontstonden, wat ze regelden en wanneer ze verdwenen.
Over deze tool
Met de ambachtsplanner bouw je de werkplaats van een ambachtsman in Minecraft. Je kiest een cultuur, zoals een Hollands gevelhuis, een Duits vakwerkhuis, een Italiaanse bottega, een winkeltje in de soek, een Romeinse taberna, een Japanse machiya, een Chinees winkelhuis, een blokhut uit het noorden of een leemwerkplaats uit het oude Egypte.
Daarna kies je een van twaalf ambachten: smid, bakker, slager, pottenbakker, wever en verver, timmerman, steenhouwer, brouwer, leerlooier, apotheker, boekbinder of goudsmid. De tool zet de juiste werkblokken in het gebouw, zoals een blast furnace en aambeeld voor de smid of een weefgetouw voor de wever.
Je past de maten aan, kiest de luifel, het winkelfront en de materialen, en ziet het gebouw in 3D. Het bouwplan laat elke laag zien, de lijst telt alle blokken en je kunt het gebouw als schematic downloaden voor WorldEdit en Litematica.
Veelgestelde vragen
Hoe bouw ik een smederij in Minecraft?
Kies bij Ambacht de smid en bij Cultuur bijvoorbeeld het Hollandse gevelhuis of de blokhut. Zet de werkplaatsbuiten-optie aan voor aambeeld en tobbe buiten. Bouw eerst de muren en het dak, en zet daarna de werkblokken uit het bouwplan neer: blast furnace, aambeeld, slijpsteen en smeedtafel.
Welk werkblok hoort bij welk ambacht?
De smid gebruikt een blast furnace, aambeeld en slijpsteen. De bakker een smoker en een oven. De wever een weefgetouw en een ketel voor de verf. De pottenbakker een oven en een ketel. De steenhouwer een steenzaag. De apotheker een brouwstandaard en boekenkasten. De boekbinder een lessenaar en een kaartentafel.
Kunnen dorpelingen in de werkplaats werken?
Het gebouw heeft een werkblok en een bed, zoals een dorpeling nodig heeft. Of een dorpeling het blok ook kiest, hangt af van de loop in je wereld: er moet een vrij pad zijn naar het blok en het bed. Zet de werkplaats daarom niet te vol.
Welke cultuur past bij welk land?
Het gevelhuis past bij Nederland en België, vakwerk bij Duitsland, Engeland en Frankrijk, de bottega bij Italië en Zuid-Spanje, de soek bij Marokko en de Moorse wereld, de taberna bij het Romeinse en Griekse rijk, de machiya bij Japan, het winkelhuis bij China, de blokhut bij Scandinavië en Rusland en de leemwerkplaats bij Egypte.
Kan ik meerdere werkplaatsen naast elkaar bouwen?
Ja, dat is eigenlijk de bedoeling: bouw een straat van smeden, of een soek met een rij winkeltjes. Download elke werkplaats als schematic en plak ze naast elkaar met WorldEdit.
Werkt dit ook in Bedrock Edition?
Het bouwplan per laag werkt in elke versie. De schematic werkt met WorldEdit en Litematica voor Java Edition. Voor Bedrock bouw je het gebouw na met het bouwplan.